Marathi

"ज्ञान विज्ञान आणि सुस्कार यासाठी शिक्षण प्रसार "

- शिक्षणमहर्षी प.पु. डॉ. बापुजी साळुंखे

श्री स्वामी विवेकानंद शिक्षण संस्था, कोल्हापूर

12th Marathi Board Question Bank (2024-25)

उतारा क्र. १

गुण: 08

पाठ क्र. १: वेगवशता | लेखक: प्राचार्य शिवाजीराव भोसले

कृती १. (अ) पुढील उताऱ्याचा आधारे सूचनेनुसार कृती कराः

"वेग हे गतीचे एक रूप आहे. आपले जीवनही स्थिती आणि गती यांत विभागलेले आहे. थांबणे, चालणे, धावणे असे हे जीवनचक्र फिरतच असते. आपल्या विचारांनाही गती असते, जिला आपण प्रगती म्हणतो. ती विचारांची गती असते. गतीला जेव्हा दिशा असते तेव्हाच ती प्रगती या संज्ञेला पात्र ठरते. दिशाविहीन गती ही अधोगती ठरते. आजच्या जीवनात विलक्षण वेगवानता आढळते. रस्ते वाहनांनी व्यापलेले असतात. माणसे घरांत राहतात म्हणूनच अल्पकाळ तरी स्थिर राहतात. एरवी गतीपायी अगतिक होतात...[cite: 14]

...जीवनाची ही टोके सांधणार कशी? जोडणार कशी? शेवटी गती ही घ्यावीच लागते. यथाप्रमाण गती ही गरज आहे; पण अप्रमाण, अवास्तव आणि अनावश्यक गती ही एक विकृती आहे. आपली कामे यथासांग पार पाडावीत, एवढा वेग जीवनाला असावा. त्यापेक्षा अधिक वेग म्हणजे अक्षम्य आवेग म्हणावा लागेल. तो आत्मघातकी ठरतो.

(१) विधाने पूर्ण करा. (०२)

1. आपल्या विचारांनाही गती असते, जिला...
2. दिशाविहीन गती ही...

(२) कृती करा: (०२)

आपले जीवन यात विभागले आहे:
(य) _________________    (र) _________________

(३) स्वमत अभिव्यक्ती: (०४)

यथाप्रमाण गती ही गरज आहे; पण अप्रमाण, अवास्तव आणि अनावश्यक गती ही एक विकृती आहे. हे विधान तुमच्या शब्दात स्पष्ट करा.

किंवा

'अधिक वेग म्हणजे अक्षम्य आवेग म्हणावा लागेल', या विधानाबाबत तुमचे मत लिहा.

📝 नमुना उत्तरे (उतारा १)

(१) विधाने:
(य) आपल्या विचारांनाही गती असते, जिला आपण प्रगती म्हणतो.
(र) दिशाविहीन गती ही अधोगती ठरते.

(२) कृती: आपले जीवन यात विभागले आहे - (य) स्थिती आणि (र) गती.

(३) स्वमत: (विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या शब्दात योग्य व तर्कशुद्ध विचार मांडावेत.)

---

उतारा क्र. २

गुण: 08

पाठ क्र. १: वेगवशता | लेखक: प्राचार्य शिवाजीराव भोसले[cite: 14]

कृती १. (अ) पुढील उताऱ्याचा आधारे सूचनेनुसार कृती कराः

"अमेरिकेसारख्या विकसित देशात माणसे वेगाने जीवन जगतात. घरोघर आणि दरडोई वाहन उपलब्ध असते. रस्ते रुंद, सरळ, निर्विघ्न आणि एकमार्गी असतात. घरे, कार्यालये, बाजारपेठा यांत निदान शंभर मैलांचे किमान अंतर असते. जवळच्या जवळ सगळे असे सहसा नसते. अंतरावरच्या गोष्टींशी जवळीक साधण्यासाठी दूरवर जावे लागते. यातून माणसामाणसांत दुरावा निर्माण होतो. तो जाचदायक आणि असह्य होऊ नये म्हणून वेगाचा आश्रय घेतला जातो. वेगामुळे माणसे बेभान होतात. भान हरपले म्हणजे अस्वस्थता विरून जाते. वेगात एक बेहोषी असते...[cite: 14]

...खरी अडचण असते ती रस्त्यावरून येणाऱ्या-जाणाऱ्या दोन आणि चारचाकी वाहनांची. त्यांचा वेग मर्यादित ठेवला तर ती साधने म्हणून उपयोगी पडतात. वेळ आणि श्रम वाचवण्यासाठी त्यांचा उपयोग होतो; पण अनेकदा असे घडते, की वाचलेला वेळ घालवावा कसा हे कळेनासे होते आणि मग तो घालवण्यासाठी पुन्हा माणसे वाहनांच्या आहारी जातात. आरंभी माणसे वाहनांवर स्वार होतात. मग वाहने माणसांवर स्वार होतात. "

(१) कृती करा: (०२)

अमेरिकेतील रस्त्यांची वैशिष्ट्ये लिहा.

(२) विधाने पूर्ण कराः (०२)

1. माणसा माणसातील दुरावा जाचदायक आणि असह्य होऊ नये म्हणून...
2. मुंबई सारखे विस्तीर्ण नगर...

(३) स्वमत अभिव्यक्ती: (०४)

लेखकाची 'वेगाची' संकल्पना तुमच्या शब्दात स्पष्ट करा.[cite: 14]

किंवा

'वेगात बेहोषी असते', या विधानातील विचार सौंदर्य उलगडून दाखवा.[cite: 14]

📝 नमुना उत्तरे (उतारा २)

(१) कृती: अमेरिकेतील रस्ते रुंद, सरळ, निर्विघ्न आणि एकमार्गी असतात.[cite: 14]

(२) विधाने:
(य) माणसा माणसातील दुरावा जाचदायक आणि असह्य होऊ नये म्हणून वेगाचा आश्रय घेतला जातो.[cite: 14]
(र) मुंबई सारखे विस्तीर्ण नगर गाड्यांनी सांधलेले असते.[cite: 14]

(३) स्वमत: (विद्यार्थ्यांनी त्यांच्या शब्दात वेगाचे दुष्परिणाम व फायदे स्पष्ट करावेत.)

---

Enhance Your Learning Journey

Want to practice more Board Questions, lessons, and grammar guides offline? Download our App - English Yuvakbharati from the Google Play Store. Link is Below.

English Yuvakbharati App

11th & 12th Class SSC/HSC Notes, Lessons & Poems. Simple, secure, and friendly!

Get it on Google Play